İbnü'l-Kûtiyye'nin (ö. 367/977), Târîhu iftitâhi'l-Endelüs / Endülüs'ün Fetih Tarihi
Bir medeniyetin başlangıç anına tanıklık eden bir metin...
Endülüs fatihi Târık, 711 yılında İspanya topraklarında Rodrigo'yu mağlup edip ülkenin kapılarını Müslümanlara açtı. Rodrigo'dan önceki son Vizigot kralı, Witiza'ydı. Kralın kızı Sara, fetihten sonra yakınları tarafından haksızlığa uğrayınca Emevilerin başkenti Şam'a giderek halifeden yardım istedi ve bu sırada Ömer b. Abdülaziz'in bir azatlısıyla evlendirildi. Daha sonra Endülüs'e dönen bu kadının soyundan gelen İbnü'l-Kûtiyye, fetihten 187 yıl sonra Endülüs Emevilerinin başkenti Kurtuba'da doğdu ve Endülüs'ün tarihini yazdı. Ondan önce de yazanlar oldu ancak İbnü'l-Kûtiyye'nin, fetihten yaklaşık 250 yıl sonra telif ettiği eser, mevcut bilgiler ışığında günümüze ulaşan en eski eserdir.
İbnü'l-Kûtiyye'nin Târîhu İftitâhi'l-Endelüs'ü, Endülüs'ün fethini ve ilk 200 yılını hatıraları aktaran en eski ve en kıymetli kaynaklardan biridir. 10. yüzyılda kaleme alınan bu eser, siyasi olayların ötesinde, fetihle birlikte şekillenen yeni toplum düzenini ve yerel unsurların rolünü de açıklar.
Arapçada defalarca basılmış, Avrupa dillerine tercüme edilmiş olmasına rağmen, bu klasik metin bugüne kadar Türkçeye kazandırılmamıştı. Yaklaşık bin yıl sonra gelen bu tercümenin hem tarih araştırmacıları hem de Endülüs medeniyetine ilgi duyan okurlar için önemli bir boşluğu dolduracağı umut edilmektedir.