"Faşist hareketler hemen hemen bütün Avrupa ülkelerinde vedünyanın diğer bölgelerinde görülmüş olsalar da; bağımsız uzunsüren ve tamamıyla konsolide bir faşist rejim kurabilmiş sadece ikiülke vardır. Bunlar da Mussolini İtalya'sı ve Hitler Almanya'sıdır."Faşizm kavramı telaffuz edildiğinde akıllarda ilk anda iki tarihselörnek canlanır; Faşist İtalya ve Nazi Almanya'sı. Faşizm üzerineincelemelerin daha çok söz konusu bu rejimlere ilgi gösterdiği bilinir.Ancak faşizmin iktidara gelebilen iki tarihsel duruma odaklanaraksabitlenmesi onu istisnaileştirmek anlamına geliyor olabilir mi?Faşizmi bir devlet ve iktidar biçiminin ötesinde incelemek olanaklımıdır? Olanaklı ise bu ne tür analitik araçlarla yapılabilir? Her şeydenöte faşizm yalnızca "yukarıdan" dayatılan bir baskı ve zor aygıtınınideolojisi midir yoksa bunun çok daha ötesinde "aşağıdakiler"intepkilerini veya arzularını da harekete geçiren bir çokboyutluluksilsilesi midir?Constantin Iordachi'nin derlediği Karşılaştırmalı Faşizm Çalışmalarıfarklı akademik disiplinlerden gelen ve faşizme dair ilgisini canlı tutanyetkin isimlerle birlikte bu sorulara çeşitli analitik perspektiflerdenve Vichy Fransa'sı Stalin Rusya'sı Avusturya İspanya PortekizMacaristan Polonya Yunanistan Hırvatistan Slovakya veRomanya'daki özgün tarihsel örneklerden cevaplar arıyor yeni sorular soruyor. Faşizmi tek bir düzeye havale etmeden "kitleler üzerindeki olağanüstü cazibesi takipçilerine aşıladığı fanatizm ve günümüz siyaseti üzerinde de yankılanan muazzam siyasal etkisi"ni göz ardı etmeden...