XI. yüzyılın ortalarına doğru kuruluşunu tamamlayan Selçuklular XII. yüzyılın ortalarına kadar yüz yılı aşkın bir süre Türk ve İslam dünyasının en önemli ve etkili devleti olmayı başarmıştır. Böyle muktedir bir devlete en ihtişamlı dönemini yaşatan Selçuklu Sultanı Melikşah'ın ölümü ile devlet taht kavgalarıyla sarsılmıştır. Bu fetret sürecinde devlet hem iç hem dış politikada zayıflıklar yaşadı. Büyük Selçuklu Devleti'nin son büyük hükümdarı Sultan Sencer'in de arka arkaya aldığı mağlubiyetler ve varis bırakmadan 1157 yılında gerçekleşen ölümü ile Büyük Selçuklu Devleti son bulmuştur. Birçok devlet ve atabeylik Büyük Selçuklu Devleti mirasını paylaşmış ve yeni birer devlet olarak ortaya çıkmıştır.
Büyük Selçuklu hâkimiyetinin çözülmeye başladığı bu süreçte, Suriye ve el-Cezîre coğrafyasında Zengî Atabegliği yükselmiş; ardından bu siyasî ve ideolojik miras, Salâheddîn Eyyûbî'nin şahsında Eyyûbîler tarafından devralınmıştır.