Yunus Nadi, Cumhuriyet'in kuruluşuna kalemiyle eşlik eden, gazeteciliği bir meslekten öte bir inanç, tarihsel bir sorumluluk olarak gören bir kuşağın temsilcilerindendi. Osmanlı İmparatorluğu'nun çözülüşünden Cumhuriyet'in kuruluşuna uzanan tarihsel dönüşümün canlı bir tanığıydı. Kalemiyle siyaset yaptı, gazetesiyle bir rejimin inşasına omuz verdi, inandığı bir geleceği savunmak için mücadele etti.

Bu kitap, Yunus Nadi'nin yaşam öyküsünü resmî anlatıların ötesine taşıyarak onu inançları, kırılmaları ve çelişkileriyle birlikte ele alıyor. Torununun kaleminden; mektuplar, tanıklıklar ve kişisel hafıza eşliğinde, kendinden söz etmeyi sevmeyen ama yaşadığı çağın tam ortasında duran bir gazetecinin hikâyesini anlatıyor. Yunus Nadi'nin gazetecilik tutkusu, Mustafa Kemal'le kurduğu yakınlık ve Cumhuriyet'e duyduğu sarsılmaz inanç, anlatının merkezinde yer alıyor. Kitap, bireysel bir yaşam öyküsünden yola çıkarak, dönemin siyasal ve düşünsel iklimini de görünür kılıyor.

Cumhuriyet'in Kalemi Yunus Nadi, bir yaşam öyküsünden çok daha fazlasını içeriyor: İnançla savunulan bir Cumhuriyet fikrini, bu fikrin basın yoluyla nasıl kurulduğunu ve geride kalan mirasın ne denli kırılgan olduğunu gözler önüne seriyor.