İbrahim Hakkı Konyalı, Erzurum için büyük bir hazine niteliğindeki ölümsüz eseri "Abideleri ve Kitabeleri ile Erzurum Tarihi" kitabının önsözünde Erzurum'u içi incilerle dolu bir tarih ummanı olarak tanımlar. Bu büyük ummanın zenginliklerini derleyebilmek için bir tek Konyalı'nın yeterli olamayacağını, birçok mütehassıs dalgıçlar gerektiğini vurgular.
Erzurum münevverlerinin ve Erzurum akademisinin gelecekteki en önemli vazifelerinden birisi Erzurum'un tarihine, ruhuna ve Türk tarihindeki misyonuna uygun üretimler gerçekleştirmekle birlikte Erzurum'un kaybetmiş olduğu maddî kültür değerlerini aramak, bulmak ve şehre kazandırmak olmalıdır. Bu önemli vazifenin tek yolu ise bilgiye değer vermekten, doğru bilginin peşinde koşmaktan, özgün yabancı diller bilen genç akademisyenler (mütehassıs dalgıçlar) yetiştirmekten ve çok çalışmaktan geçer.
İsmail Habib Sevük, Erzurum tabyalarının yapılışını anlatırken Erzurum halkının göstermiş olduğu fedakârlıkları şu sözlerle anlatır: "Milyonlarla altın, binlerle amele, hepsinden kıymetlisi akın akın gönüllüler. Verilen gönül harcanan altından kat kat fazla. Erzurum halkı o istihkâmları bir Kâbe yapar gibi yapmıştır."
Erzurum tarihçiliğinin vazifesi de Erzurum tarihini bu bilinçle inşa etmektir. Erzurum tarihine tutacakları ışık ile Erzurum'un geleceğinin daha sağlam temeller üzerine atılmasına katkıda bulunmaktadır.
Erzurum tarihinin saklı kalmış farklı noktalarına temas eden bu kitap yukarıda nedenleri kısaca izah edilmeye çalışılan kaygıların naçizane bir ürünüdür.