Bir şehrin gerçek tarihi, büyük savaşların, antlaşmaların ve devlet adamlarının hikâyesiyle sınırlı değildir. O tarih; sokaklarında yaşayan insanların hafızasında, camilerinde, mezarlıklarında, düğünlerinde, yaslarında, sohbet meclislerinde, yolculuklarında ve kuşaktan kuşağa aktarılan hatıralarda da varlığını sürdürür. Karslı Hafız Kurban Yurtseven: Hayatı, Edebî Şahsiyeti ve Hatıra Defterleri, Kars'ın bu çok katmanlı geçmişini sıra dışı bir tanığın kaleminden gün yüzüne çıkarmaktadır.
Rus hâkimiyetinin izlerini taşıyan Kars'ta yetişen; savaşlara, göçlere, Millî Mücadele yıllarına, Cumhuriyet'in kuruluşuna ve değişen şehir hayatına tanıklık eden Hafız Kurban Yurtseven, yaşadığı devrin hadiselerini yıllar boyunca defterlerine kaydetmiştir. Din adamı, şair ve dikkatli bir gözlemci olarak onun için bir devlet adamının Kars'a gelişi kadar bir komşunun vefatı, bir caminin tamiri kadar kışlık yakacak sıkıntısı, bir miting kadar nişan merasimi veya âşık meclisi de kayda değer olmuştur.
Bu geniş kayıt dünyası; Kars'ın kurtuluş mücadelelerinden dinî hayatına, Evliya Camii ve Ebu'l-Hasan Harakânî çevresindeki kutsal mekân anlayışından cenaze ve nişan geleneklerine, âşık meclislerinden oyunlara, Kars kebabından şehir hayatının bugün unutulmaya yüz tutmuş ayrıntılarına kadar uzanmaktadır. Böylece Hafız Kurban'ın yazdıkları, şahsi hatıranın sınırlarını aşarak XX. yüzyıl Kars'ının kültürel ve sosyal dünyasını içeriden yansıtan özgün bir belge niteliği kazanmaktadır.