Bu eser, Kur'ân'ın cemʿ sürecini yalnızca bir metnin yazıya geçirilmesi
tarihi olarak değil, aynı zamanda ilahî kelâmın muhafazasına yönelik
sahâbe bilincinin kurumsallaşma süreci olarak ele almaktadır. Kur'ân'ın
korunmasını, hıfz ve kitabet olmak üzere iki temel güvenlik mekanizması
üzerinden değerlendiren çalışma, Mushaf'ın hafızayı ikame
eden değil, onu teyit ve tescil eden bir araç olduğunu ilmî delillerle ortaya
koymaktadır.
Araştırma, Huzeyme b. Sâbit ile Ebû Huzeyme el-Ensârî arasındaki
kimlik karmaşasını karşılaştırmalı rivayet analizi ve metin tenkidi yöntemleriyle
incelemekte, "zü'ş-şehâdeteyn" unvanının yalnızca Huzeyme
b. Sâbit'e ait olduğunu ilmî temellerle açıklığa kavuşturmaktadır.
Bu bulgu, Kur'ân'ın cemʿ sürecindeki "tek şahit" tartışmalarını yeniden
yorumlama imkânı sunarak, Mushaf'ın oluşumunu bireysel rivayetlerden
ziyade sahâbe icmâına dayalı kolektif bir doğrulama süreci olarak
konumlandırmaktadır.
Eser, Hz. Osman dönemindeki istinsah faaliyetlerini Mushaf'a yeni bir
ekleme değil, metnin standardizasyon süreci olarak değerlendirmekte;
hadis, tefsir, tefsir usûlü, Kur'ân tarihi ve tabakât literatürünü bir araya
getirerek Kur'ân metninin sürekliliğini çok yönlü biçimde ortaya
koymaktadır. Nihayetinde bu çalışma hem Huzeyme'nin kimliğini netleştirmesi
hem de Kur'ân'ın cemʿ sürecine dair metodolojik güvenilirliğe
katkı sunması bakımından literatüre özgün bir katkı hedeflemektedir.
Hadis, tefsir, tefsir usûlü, Kur'ân tarihi ve tabakât kaynaklarının karşılaştırmalı
incelenmesi neticesinde rivâyetler, sayıca çok ve lafızca
farklı olmasına rağmen bütüncül okumayla tutarlı bir tablo ortaya
koymaktadır. Tevbe 9/128-129, Ebû Huzeyme el-Ensârî'nin yazılı
nüshası üzerinden Hz. Ebû Bekir döneminde Mushaf'a kaydedilmiştir.
Ahzâb 33/23 ise Huzeyme b. Sâbit'in yazılı nüshası ve Zeyd b. Sâbit'in
şahitliği ile yine ilk cemʿde kaydedilmiş, Hz. Osman döneminde yalnızca
istinsah sürecinde teyit edilmiştir. "Zü'ş-şehâdeteyn" unvanı,
Huzeyme b. Sâbit'in kişisel faziletini ifade eden bir sembol olarak hadislerde
sabit olmuş; ancak Mushaf'ın cemʿinde teknik bir rol üstlenmemiştir.
Böylece Mushaf'ın mevsûkiyeti, cem' sürecinin metodolojik
ilkeleriyle ve sahâbe icmâına dayalı tespitlerle uyumlu biçimde temellendirilmiştir.