Meşrutiyet'in ikinci kez ilanıyla birlikte Osmanlı ülkesinde çok kısa bir sürede sosyalistlerden liberallere, muhafazakârlardan demokratlara kadar çok sayıda cemiyet ve fırka kurulmuştur. 1908 Devrimi'ni gerçekleştirerek Meşrutiyet'in tekrar ilanını sağlamış olmanın getirdiği karizma ve güçle, İttihat ve Terakki Cemiyeti hükûmeti kontrolü altına almış, kurulan diğer fırka ve cemiyetler ise muhalefet pozisyonuna yerleşmişlerdir.
İşte bu muhalif fırkalardan birisi olan Osmanlı Demokrat Fırkası; kişi hak ve özgürlükleri, ittihâd-ı anâsır, azınlık hakları, çok partililik, demokratik seçim sistemi ilkeleriyle Meşrutiyet'in savunucusu olarak dikkat çekmiştir. Halka ulaşabilmek ve kamuoyu oluşturabilmek için basın yayını en etkin kullanan siyasal partilerden birisi olmuş, çok sayıda gazete çıkarmıştır.

Bir örgütlenme başarısı olarak Fırka, Rumeli'de ve Anadolu'da pek çok kulüp açmış, bu kulüpleri siyasi propaganda merkezi ve aynı zamanda birer ilim yuvası olarak kullanmıştır. Fırka'nın demokrat fikirleri hızla muhalif kesimin beğenisini toplamıştır. İşte bu durum, onu iktidardaki İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin hedefi hâline getirmiş; kurucularına, kulüplerine ve gazetelerine yapılan baskılar nedeniyle Fırka, o dönem pek çok siyasi parti gibi varlığını uzun süre koruyamamıştır.