IX. ve XI. yüzyıllar arasında Horasan ve Mâverâünnehir bölgesinde hüküm süren Sâmânîler, sadece siyasi bir güç değil, aynı zamanda İslâm medeniyetinin entelektüel ve kültürel gelişiminde dönüm noktası olan önemli bir devlettir. 

Bu dönem, farklı mezhep ve düşünce akımlarının fikirlerinin canlı bir şekilde tartışıldığı, İslâmî ilimlerin sistematik bir yapıya kavuştuğu kritik bir çağı temsil etmektedir. Özellikle İsmail b. Ahmed gibi Sâmânî emirleri, bid'at fırkaların etkisini azaltmak için Sünnî yapılara güçlü destek vererek bölgenin dinî kimliğini şekillendirmişlerdir.
Bu çalışma, Sâmânîler dönemindeki mezhep hareketlerini sosyal, siyasi ve kültürel bağlamda ele alarak, Hanefîlik ve Mâtürîdîliğin teşekkül sürecine ışık tutmaktadır. Mu'tezile'den Kerrâmiyye'ye, Şîa'dan Bâtınîliğe kadar geniş bir yelpazedeki fikrî mücadeleyi inceleyen eser, İslâm düşünce tarihinin en dinamik dönemlerinden birine kapsamlı bir bakış sunmaktadır.