İlk Türkçülerden Necib Âsım Türklerde millî şuurun uyanışında önemli rol üstlendi.
Kütüphanelerin tozlu raflarında bulduğu "Türk" yazan ve Türk'ü ilgilendiren eserleri gün yüzüne çıkararak Türk kültürüne bir harç da o koydu.
Necib Âsım Türk dili tarihi üzerinde özellikle durduğu gibi Osmanlı Türkçesinin grameri üzerinde de çalışmalar yaptı.
Türk Yurdu ve Anadolu Mecmuası'nda çıkan makalelerini bir araya getirdik.
Türk dilinin sadeleştirilmesi çalışmaları, sanıldığı gibi, Cumhuriyet döneminde, Türk Dil Kurumu'nun kuruluşuyla başlamadı. Osmanlı'nın son dönemlerinde düşünürlerimizin ilk meselelerinden biri Türkçenin sadeleştirilmesi idi. Necib Âsım da sadeleştirmede yerini aldı, farklı tekliflerde bulundu.
Kilisli Necib Âsım'ın bir vurgusu da "Kürt" varlığı üzerinedir. Öyle bir anlatış ki, "Kürt"ün yerine "Türk"ü, "Türk"ün yerine "Kürt"ü koyuyorsunuz.
Necib Âsım ve çevresinden döneme baktığınız zaman "Kurtuluş"un da deseniz, "Millî Mücadele"nin de deseniz taşlarının nasıl döşendiğini görürsünüz.
İstanbul Üniversitesi'nde Türkoloji bölümünü de kuran Necib Âsım 19. yüzyılın son ve 20. yüzyılın ilk döneminde Osmanlı'nın ve Yeni Türkiye'nin kültürler arası geçişini tahlil eden önde gelen isimlerdendir. Onu tanımazsak bilgimiz eksik kalır.