Geleneksel el sanatları arasında yer alan yazma, genellikle pamuklu kumaşlar üzerine fırçayla veya ahşap kalıplarla desenlendirilen dokumalardır. Bu kitap Osmanlı yazmacılık sanatının en meşhur merkezi konumunda bulunan Tokat yazma baskı örneklerinin bir kısmını konu almaktadır. Kitapta Tokat yazma baskı ustası ve yazma eser koleksiyoneri Yasemin Erten'in koleksiyonunda yer alan geleneksel Tokat yazma bohça ve seccadeleri tanıtılarak geleneksel yazma sanatı bağlamında değerlendirilmiştir. Yasemin Erten Tokat yazma sanatı bağlamında tarihi süreçte alana çok yönlü katkıları olan önemli birkaç figürden biridir.

Otuz iki bohça ve yedi seccadeden oluşan koleksiyonla ilgili çalışmamız esasen Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Programında Doç. Dr. Mehmet Sami Bayraktar danışmanlığında Ayşe Duman tarafından hazırlanan ve 2024 yılında kabul edilen aynı adlı Yüksek Lisans tezinden üretilmiştir. Geleneksel sanatlar bağlamında önemli bir konumda bulunan Tokat'ın son yıllarda bilinirliği görece artmakta olan yazma baskı sanatı ürünlerinin bir kısmını kapsayan bu çalışma ile alana bilimsel düzeyde katkı sunulmaya çalışılmıştır.

18. Yüzyıl sonları ile 20. Yüzyılın başları arasında tarihlenen eserlerde Tokat'a has karakteristik teknik, kompozisyon ve motif özellikleri görülmektedir. Bazıları sosyal mesaj, duygu ve sembolik anlam taşıyan Tokat yazma baskı bohça ve seccadeleri, geleneksel Tokat yazmacılık sanatının özgün ve yöreye has kompozisyon motif ve bazı teknik özellikleriyle öne çıkan ve ülke çapında önem arz eden geleneksel örneklerdir. Tokat yazmaları Tokat'ın geleneksel kültürel belleği yanı sıra geleneksel Türk el sanatlarına önemli katkılar sunmaktadır.


*                           *                             *

Ayşe DUMAN, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Programı, 2024 yılı mezunu Sanat Tarihi uzmanıdır.

Prof. Dr. Mehmet Sami BAYRAKTAR, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Sanat Tarihi Bölümü, Türk İslam Sanatı Anabilim Dalı öğretim üyesidir.