İnsan neyi sever, kimi sever?
Sevmek insanlara özgü duygulardan birisi olarak doğaya veya hayvanlara karşı peydah olabileceği gibi karşılık bulabilecek şekilde esasen farklı hislerle insanlara karşı ortaya çıkabilmektedir. İnsan insanı sevdiğinde bu bazen gönüllere şifa, bazen dertlere deva, bazen de hayatını hebaya yol açar. Biz, güzel görmesini ve güzel sevmesini bileceğiz ki o vakit sevmek gönle öyle bir ufuk açar ki kişiye karşı çok daha farklı bağlılıkla muhabbet duygularının ortaya çıkmasını sağlar. Aşk.
Bir insan neye âşık olur?
Bilgiye mi, ilgiye mi, karşısında gördüğü kendine mi?
İnsan aslında tek bir şeye değil, farklı katmanlarda ortaya çıkan birçok olguya âşık olur.
Başlangıçta bilgiye âşık olur, çünkü bilmek insanın içindeki merakı besler, bildikçe daha çok bilmek ister, bilinmezlikten doğan boşlukta kendini doldurur. Bilgi, kişinin zihnini genişletir ve ona yeni kapılar açar. Bilmek insana yeni ve heyecan duyacağı yollar gösterir, yeni ufuklar getirir ve geleceğine yön bulmasında bir yelkenli olur.
Sonra ilgiye âşık olur, çünkü görülmek, fark edilmek, sevilmek en temel ihtiyaçlardan birisidir ki zamanı gelir bu ilgi insanın başını döndürmeye bile sebep olur. İlgi, ruhu besleyen bir aynadır ve kişi o aynaya baktıkça daha çok beğenilme, daha çok ilgi ve bilinmeze doğru yol alacağı bilgiyi görmek ister. Daha çok ilgi daha çok bilmekten, anlamaktan, hissetmekten ve görmek ile görülmek istemekten beslenir.
Nihayet kişi karşısında gördüğü kendine âşık olur. Çünkü insan fark edebiliyorsa çoğu zaman karşıdaki kişide görünen tam da kişinin içinde var olduğu bir yansımanın farklı formudur. Biz aslında "kendimizi sevdiğimiz", kendimizde hoşumuza giden ve iyi ki diyerek güzel görmek istediğimiz tarafımıza âşık oluruz. Kişi aslında karşısındaki kişide var olan ve kendisini kendine götüren her şeye âşık olur, böylece ilgiyi, bilgiyi ve kendinde gördüğü güzelliklerle Aşk'ı yaşar.
Son olarak bu seviyede insan düştüğü aşk dairesinde bilginin derinliğini, ilgilinin güzelliğini ve kendinin yüceliğini bir bütün olarak fark edebiliyorsa kendini gerçekleştirir. Bu da insan ihtiyaçlarının en üst basamağında yer alan kendine saygı duymayla ilişkilendirilir, böylece aşk kişinin ilgi, bilgi ve kendisiyle bütünleşerek ilgi ve bilgi dolu kendine saygı duyması olarak tamamlanır.